ترفندهای رایج در کمفروشی بتن آماده
مهندس مریم شمس؛ مهندسی نقشهکشی معماری، مدیرفروش شرکت بتن جلالی
(بانک مشاغل ساختمانی و مهندسی کابوک)
مقدمه
یکی از معضلاتی که در صنعت بتن کمتر به آن اشاره شده، موضوع کمفروشی در «کمیت بتن» است. همیشه شنیدهایم که از «کیفیت بتن» صحبت میشود ولی کمتر کسی به صورت شفاف به بحث کمیت بتن میپردازد. در این مقاله بهمنظور فرهنگسازی، جلوگیری از کمفروشی در بتن آماده، ارتقا سطح آگاهی جامعه مهندسی و فعالان حوزه ساختمانی، به توضیح رایجترین ترفندهای قدیمی و جدید «کمفروشی بتن» پرداخته شده است.
1- لحاظکردن وزن آب روی قبض پیمانه بتن:
تمام تراکمیکسرهای بتن، برای شستشوی درام (دیگ میکسر) و شوت خود، نیاز به یک مخزن آب دارند که بهطور میانگین برای تراکمیکسرهای با ظرفیت حمل 7 مترمکعب بتن، حجم این مخزن بین 500 تا 550 لیتر آب است که وزن آن هم معادل همان مقدار 500تا550 کیلوگرم خواهد بود. پذیرفته نیست که وزن این آب روی وزن بتن لحاظ شود؛ تراکمیکسر قبل از بارگیری باید با درام خالی و مخزن پر از آب، یک بار باسکول شود و اصطلاحا وزن خالی آن ثبت شود و بعد از آن مجاز به بارگیری بتن و ثبت وزن بتن خالص میباشد.
در شرایط کمفروشی، وزن مخزن آب و بتن هر دو در قالب وزن خالص بتن، روی قبض پیمانه ثبت میشود که در هر بارگیری هزینهای معادل با 500 تا 550 کیلوگرم بتن مازاد بر مقدار بتن اصلی به حساب خریدار لحاظ میکند. در واقع خریدار، پول آب داخل مخزن را بهجای پول بتن پرداخت خواهد کرد.
2- عدم تخلیه کامل بتن در تراکمیکسر و بارگیری مجدد روی همان بتن باقیمانده:
گاهی دیده شده تراکمیکسر ها بهطور کامل بارگیری میشوند ولی هنگام تخلیه سر پروژه، بتن را کامل تخلیه نکرده و با بخشی از بتن موجود در تراکمیکسر به کارگاه برگشتهاند و دوباره روی همان بتن باقیمانده، بارگیری انجام میشود. به این ترتیب، مشتری پول مقدار باقیمانده بتن در تراکمیکسر را دو بار یا سه بار پرداخت خواهد کرد. در این مورد علاوه بر کمیت، کیفیت بتن مرجوعی نیز جزو معضلاتی است که جای سوال دارد و خریدار را در آینده درگیر خواهد کرد.
3- تغییر در وزن مخصوص بتن:
الف) وزن مخصوص پایینتر از استاندارد
بتن شامل وزن مصالح و آب در هر مترمکعب بتن به کیلوگرم هست. صدور قبض پیمانه بتن طبق همین وزن مخصوص تعریفشده در سیستم باسکول محاسبه میشود. به طور میانگین، برای بتنهای معمولی این وزن مخصوص 2300 کیلوگرم برای هر مترمکعب بتن در نظر گرفته میشود. هرگونه تغییر در این وزن مستقیما روی متراژ استفاده شده بتن تاثیر دارد. بتن با وزن مخصوص پایینتر از عدد گفته شده، حجم بتن مصرفی را بهدلیل تراکم کمتر افزایش میدهد. تشخیص این مورد صرفا با انجام آزمایش وزن مخصوص بتن سر پروژه مقدور خواهد بود.
ب) تغییر پنهان وزن مخصوص در سیستم باسکول
در ادامه مورد الف، ترفند جدیدتری از کمفروشی با تغییر وزن مخصوص در حال انجام است؛ بدین صورت که بتن با وزن مخصوص استاندارد 2300 کیلوگرم تولید شده اما وزن مخصوص تعریفشده در سیستم پنهان باسکول کمتر از مقدار استاندارد در نظر گرفته میشود و به این ترتیب متراژ ثبتشده روی قبض بتن افزایش مییابد. با توجه به اینکه شفافسازی این مورد با انجام آزمایش وزن مخصوص و یا باسکولکردن مجدد تراکمیکسرها امکانپذیر نیست، خریدار محترم باید بهصورت جداگانه وزن کل روی قبض باسکول هر تراکمیکسر را تقسیم بر وزن مخصوص استاندارد یعنی عدد 300/2 کرده و عدد بهدستآمده را با متراژ نوشتهشده در قبض باسکول مقایسه نماید. هرگونه مغایرت در این اعداد نشاندهنده تغییردادن وزن مخصوص در سیستم باسکول شرکت تولیدکننده بتن میباشد.
4- باسکولنکردن روزانه تراکمیکسرها بهمنظور ثبت وزن خالی آنها:
ثبت وزن خالی تراک میکسرها با مخزن آب پر و گازوییل نصفه، بر اساس یک برنامه روزانه مشخص و قبل از بارگیری بسیار حائز اهمیت است. زیرا علاوه بر آب و گازوییل، جرم بتن باقیمانده و خشکشده در دیگ تراکمیکسر در طول زمان کارکرد آنها، بر روی وزن بتن حملشده تاثیرگذار است. هرگونه کوتاهی در این مورد، منجر به خطا در ثبت وزن خالص بتن خواهد شد و هزینههای پرداختی خریدار را افزایش خواهد داد.
5- بارگیری کمتر از مقدار بتن ذکرشده در قبض باسکول:
این مورد مصداق بارز دزدی در روز روشن هست و جزو ترفندهای قدیمی محسوب میشود! تولیدکننده بتن خیلی راحت و بدون دردسر، تراکمیکسرهای بتن را از مقدار معمول کمتر بارگیری کرده ولی در قبض باسکول صادرشده، وزن حجم کامل بتن تراکمیکسر را با اختلاف معمولا 5/0 تا 1 مترمکعب بیشتر، درج مینماید. تشخیص این مورد آسان بوده و از طریق باسکولکردن مجدد تراک مشکوک و تطبیق اعداد با قبض صادرشده از شرکت تولیدکننده بتن، امکانپذیر خواهد بود.
نتیجه گیری
کم فروشی در بتن آماده خسارت های مالی قابل توجهی به پروژه وارد میکند. بنابراین باید با ترفند های گوناگون جلوی خسارات مالی مقابله کرد. یکی از این راهکار ها نظارت بر باسکول تراکمیکسر ها است. دیگری انجام آزمایش وزن مخصوص در پروژه میباشد. محاسبه دستی متراژ اصلی از روی وزن بتن، باسکول مجدد تراکمیکسر های مشکوک و در آخر آگاهی مهندیسن و پیشگیری از کم فروشی بتن میباشد.
مرجع: نشریه مهندسی کابوک نامه، ویژه نامه انجمن بتن آماده و قطعات بتنی استان فارس، شیراز، اسفندماه ۱۴۰۴
جهت کسب اطلاعات بیشتر با کارشناسان ما در بانک مشاغل ساختمان کابوک در تماس باشید.
مهندس بناکار: 09173094258
نظر خود را بیان کنید
دیدگاه شما پس از بررسی و تأیید نمایش داده میشود.