تأسیسات ساختمانی چیست؟ راهنمای جامع صفر تا صد مهندسی ساختمان
هر سازه ساختمانی از دو بخش عمده تشکیل شده است: بخش اول اسکلت، دیوارها و عناصر سازه ای هستند که پایداری بنا را حفظ می کنند. بخش دوم مجموعه ای از سیستم های فنی، تجهیزات و مسیرهای لوله کشی و کابل کشی است که امکان سکونت و بهره برداری از فضا را فراهم می سازند. این سیستم های فنی تحت عنوان تأسیسات ساختمانی شناخته می شوند و اجرای صحیح آنها تأثیر مستقیمی بر کیفیت زندگی ساکنان، میزان مصرف انرژی و طول عمر مفید سازه دارد. در ادامه به بررسی دقیق انواع تأسیسات ساختمانی و اجزای هرکدام می پردازیم.
تأسیسات ساختمانی چیست؟
تأسیسات ساختمانی به کلیه سیستم های مکانیکی، الکتریکی و حفاظتی گفته می شود که جهت تأمین سرمایش، گرمایش، تهویه، آب، برق، گاز، تخلیه فاضلاب و برقراری امنیت در یک ساختمان نصب می شوند. هدف اصلی از طراحی و اجرای این تجهیزات، ایجاد شرایط رفاهی استاندارد، حفظ ایمنی، جان و مال ساکنان و بهینه سازی عملکرد ادوات داخلی ساختمان می باشد. بنابراین، عدم عملکرد صحیح هر یک از این بخش ها می تواند کارایی کل بنا را مختل کند.
اهمیت و مراحل طراحی و نقشه کشی تأسیسات ساختمانی
طراحی و نقشه کشی تأسیسات ساختمانی پیش از شروع هرگونه عملیات ساخت و ساز آغاز می شود. مهندسان طراح بر اساس نوع کاربری ساختمان (مسکونی، تجاری، اداری یا صنعتی) محاسبات فنی دقیقی را انجام می دهند. فرآیند طراحی شامل برآورد بارهای حرارتی و برودتی، تعیین حجم آب مصرفی، محاسبه دبی فاضلاب، محاسبات مربوط به دسی بل صدا در کانال های تهویه و تعیین میزان آمپر برق مورد نیاز ساختمان می باشد.
پس از اتمام محاسبات، این داده ها به نقشه های اجرایی تبدیل می شوند. نقشه کشی دقیق به مجریان پروژه اجازه می دهد تا مسیر دقیق عبور لوله ها، کانال ها و سینی های کابل را شناسایی کنند. این کار از تداخل تجهیزات مکانیکی و الکتریکی با مقاطع سازه ای مانند تیرها و ستون ها جلوگیری کرده و دسترسی به سیستم ها را در زمان تعمیر و نگهداری آسان تر می سازد. امروزه این نقشه ها با استفاده از نرم افزارهای مهندسی تخصصی طراحی می شوند.
تأسیسات مکانیکی چیست؟
تأسیسات مکانیکی تامین بخش عمده ای از خدمات رفاهی و فیزیکی ساختمان را به عهده دارند. این حوزه مهندسی، جابجایی سیالات (مایعات و گازها) و تنظیم شرایط کیفی هوای داخل محیط را کنترل می کند. تأسیسات مکانیکی به چهار زیرمجموعه اصلی تقسیم می شوند:
- تأسیسات آب رسانی؛ از کنتور تا مصرف کننده
این سیستم وظیفه انتقال آب آشامیدنی و بهداشتی از شبکه توزیع شهری یا منابع ذخیره محلی به تجهیزات مصرف کننده درون ساختمان را بر عهده دارد. اجزای اصلی این شبکه شامل لوله های انتقال، اتصالات، شیرآلات، کنتور، مخازن ذخیره آب و ایستگاه های پمپاژ جهت تنظیم فشار آب در طبقات بالایی ساختمان های بلندمرتبه است.
- تأسیسات بهداشتی و سیستم دفع فاضلاب
تأسیسات بهداشتی وظیفه جمع آوری و هدایت آب های آلوده، فاضلاب خروجی از سرویس های بهداشتی، آشپزخانه ها و همچنین آب باران را به سمت شبکه فاضلاب شهری یا چاه های جذبی بر عهده دارد. این شبکه شامل لوله های دفع فاضلاب، لوله های هواکش جهت تخلیه گازهای سمی و برقراری تعادل فشار، سیفون ها جهت جلوگیری از انتشار بوی نامطبوع و دریچه های بازدید جهت رفع گرفتگی های احتمالی در مسیر لوله کشی می باشد.
- سیستم تهویه مطبوع و تنظیم کیفیت هوا
سیستم تهویه مطبوع مسئول کنترل همزمان دما، رطوبت، جریان هوا و پاکیزگی هوای داخل ساختمان است. این سیستم به دو بخش عملکردی تقسیم می شود:
تأسیسات حرارتی (گرمایشی): این بخش وظیفه تأمین گرما در فصول سرد را دارد. تجهیزات تولید گرما شامل دیگ های آب گرم، مشعل ها و پکیج ها هستند و رادیاتورها، فن کویل ها و لوله های گرمایش از کف از اجزای تجهیزات تبادل حرارت می باشند.
تأسیسات برودتی (سرمایشی): این بخش وظیفه کاهش دمای محیط در فصول گرم را بر عهده دارد. چیلرها، برج های خنک کننده، کولرهای آبی، اسپلیت ها و سیستم های جریان مبرد متغیر از سری تجهیزات سرمایشی هستند.
- تأسیسات گاز رسانی و اصول ایمنی لوله کشی گاز
این بخش وظیفه انتقال گاز طبیعی از شبکه توزیع شهری به وسایل گازسوز داخل ساختمان مانند موتورخانه ها، پکیج ها، اجاق های گاز و سیستم های گرمایشی مستقل را بر عهده دارد. لوله کشی گاز به دلیل حساسیت های بالا و خطرات ناشی از نشت، تحت بازرسی های سخت گیرانه ای قرار می گیرد. تجهیزات این بخش هم لوله های فولادی سیاه بدون درز، اتصالات جوشی، رگولاتورهای تنظیم فشار، کنتور گاز و شیرهای قطع جریان اضطراری می باشند.
تأسیسات الکتریکی چیست؟
تأسیسات الکتریکی وظیفه تأمین، توزیع و مدیریت انرژی برق را در سراسر ساختمان بر عهده دارند تا تجهیزات روشنایی، حرارتی، برودتی و اداری بتوانند به طور مداوم کار کنند. این بخش به دو گروه اصلی تقسیم می شود:
- سیستم روشنایی و برق رسانی ساختمان
این سیستم شامل کابل کشی های اصلی و فرعی، کلیدها، پریزها، چراغ ها و تابلوی توزیع برق اصلی و مینیاتوری می باشد. جریان برق ورودی از شبکه شهری ابتدا وارد تابلو برق اصلی شده و پس از عبور از تجهیزات حفاظتی مانند فیوزها و کلیدهای محافظ جان، بین واحدهای مختلف و بخش های مشاع ساختمان توزیع می شود.
- تأسیسات جریان ضعیف و حفاظتی
این بخش از تاسیسات الکتریکی وظیفه انتقال سیگنال های داده، صدا و تصویر و همچنین برقراری ایمنی الکترونیکی ساختمان را بر عهده دارد. اجزای این بخش عبارتند از:
- کابل کشی شبکه اینترنت، تلفن و آنتن مرکزی.
- سیستم های اعلام حریق خودکار (شامل دتکتورهای دود و حرارت).
- سیستم های امنیتی مانند دوربین های مداربسته (CCTV) و آیفون های تصویری.
- سیستم اتصال به زمین (ارتینگ) و صاعقه گیر جهت تخلیه جریان های خطای الکتریکی به زمین و حفاظت از جان ساکنان و تجهیزات.
- ژنراتورهای برق اضطراری و دستگاه های UPS جهت تأمین توان در زمان قطع برق شبکه شهری.
نتیجه گیری
تأسیسات ساختمانی نقشی کلیدی در کارآمدی و پایداری عملکردی هر سازه ایفا می کنند. هماهنگی دقیق میان بخش های مکانیکی و الکتریکی در مرحله طراحی و نقشه کشی، مانع از بروز خسارت های مالی در زمان اجرا می شود. استفاده از مواد اولیه باکیفیت در لوله کشی ها و کابل کشی ها به همراه اجرای اصولی سیستم های تهویه مطبوع و حفاظتی، ضمن کاهش مصرف انرژی ساختمان، محیطی استاندارد و ایمن را برای کاربران فراهم می سازد.
جهت کسب اطلاعات بیشتر با کارشناسان ما در بانک مشاغل ساختمان کابوک در تماس باشید.
مهندس بناکار: 09173094258
نظر خود را بیان کنید
دیدگاه شما پس از بررسی و تأیید نمایش داده میشود.